Voormoeders van mijn vader


prev next
1B
Engeltje Knol
  • 12-05-1915 Gramsbergen
  • 02-02-2005 Geleen (89)
Huwelijk
  •  14-10-1938 Sittard
Jan van Manen
  • 21-08-1912 Viersen (D)
  • 22-04-2001 Heerlen (88)
Kinderen
1. Hans 1939-1995
2. Derktje 1944
3. Harm 1949
 

Engeltje Knol, mijn oma en de moeder van mijn vader, wordt als tweede kind van Derktje Broekema geboren in het Overijsselse Gramsbergen. Op 12-arige leeftijd verhuizen ze voor het werk van haar vader naar Adorf/Twist, een dorp net over de grens in Duitsland. Als het werk daar klaar is vertrekt het gezin naar het Zuid-Limburgse Kerkrade. Door de bloeiende mijnindustrie wordt de infrastructuur flink uitgebreid, wat veel werk voor de vader van Engeltje betekent. Als ze oud genoeg is om uit huis te gaan vertrekt ze naar Oosterbeek waar ze kindermeisje wordt in een gastgezin. De hutkoffer waar ze haar bezittingen in bewaard heb ik later gekregen toen ik ging studeren. Als Engeltje samen met haar moeder de zondagsschool versiert voor de kerstviering ontmoet ze Jan, hij is bevriend met de verloofde van haar oudste zus.Na Oosterbeek volgen gastgezinnen in Schaesberg en Nieuw-Amsterdam.

 
 

Jan en Engeltje blijven elkaar schrijven en er volgt een verloving als ze In 1936 bij haar ouders in Sittard intrekt. Bij de tricotage fabriek in de buurt volgt ze een opleiding tot vakbekwaam naaister en gaat in het atelier aan het werk. In 1938 trouwt ze met jan die als smid voor de ON1 mijn in Heerlen werkt. Ze vinden een huisje in mijnkolonie de Vrank, maar verhuizen al snel naar een mooier huis in Musschemig waar vlak voor de Tweede wereldoorlog hun eerste kindje wordt geboren. Een paar maanden voordat Heerlen wordt bevrijd volgt de tweede en 5 jaar later de derde. Door de bevolkingstoename (babyboom en mijnwerkers) ontstaat er in de mijnstreek woningtekort. Vanuit de overheid en de Oranje Nassau mijnen wordt particulier woningbezit gestimuleerd door het verlenen van een bouwvoorschot . Ook Engeltje en Jan gaan bouwen; in 1954 verhuist het gezin naar hun eigen huis met grote tuin op de Schelsberg in Heerlen dat na 8 jaar zuinig leven afbetaald is.


prev next

2B
Derktje Broekema

  • 30-01-1888 Kolham
  • 26-03-1972 Geleen (84)
Huwelijk
  • 03-07-1913 Gramsbergen
Harm Knol
  • 18-09-1891 Coevorden
  • 31-05-1976 Heerlen (84)
Kinderen
1. Margje 1914-1999
2. Engeltje 1915-2005 (zie 1B)
3. Jantje 1917-2005
4. Thomas Hendrik 1919-2005
5. Berendina 1921-1926
6. Weefke Tjapkeline 1922-2010
7. Berend 1925-2003
8. Dientje 1927-2017
9. Harmina 1929-
 

Dertktje Broekema, de moeder van mijn oma en de oma van mijn vader.

 

De vader van Harm Knol; Berend Knol overlijdt op 32-jarige leeftijd (11 juni 1896)  als de keet waarin hij tijdens werkzaamheden schuilt voor het onweer, wordt getroffen door bliksem. Er wordt verteld dat hij tijdens de inslag een tabaksblikje in zijn handen had waar de bliksem doorheen is gegaan. 

 

prev next

3B
Engeltje Kalk

  • 15-11-1859 Sappemeer
  • 25-01-1902 Zuidlaarderveen/Zuidlaren (42)
Huwelijk
  • 20-05-1884 Hoogezand
Thomas Broekema

  • 06-06-1859 Kleinemeer
  • 31-12-1919 Zuidlaren (60)
Kinderen
1. Weefke 1885-1913
2. Hendrik 1886-1887
3. Derktje 1888-1972 (zie 2B)
4. Tjapkeliena 1891-1906
5. Hendrik 1893-1940
6. Aouktje 1896-1983
7. Swierdina 1898-1948

 

Engeltje Kalk, de oma van mijn oma en de moeder van Derktje Broekema woont tijdens haar leven in verschillende buurtschappen van de oude veenkoloniën van Groningen en Drenthe, met name rondom Hoogezand-Sappemeer. In een officiële bekendmaking in de regionale krant lezen we dat ze op 42 jarige leeftijd overlijdt aan Tuberculosis Pulmonum.  Haar garderobe en het slaapkamer textiel worden onteigend en vernietigd om verdere besmettingen te voorkomen, er is voor TBC nog geen medicatie. Haar man; landbouwer Thomas blijft achter met de zes minderjarige kinderen en hertrouwd in 1915 met weduwe Jantje Siebring.

 

prev next

4B
Derkje Jager

  • 10-02-1835 Hoogezand
  • 22-01-1908 Gramsbergen/De Krim (72)
Huwelijk
  • 27-02-1858 Sappemeer
Hindrik Kalk

  • 19-01-1837 Hoogezand
  • 03-08-1888 Hoogezand (51)
Kinderen
1. Auktje 1858-1946
2. Engeltje 1859-1902 (zie 3B)
3. Jans 1861-1863
4. Augina 1863-1937
5. Jans 1868-1906
6. Geertruida 1870-1938
7. Harm 1873-1875
8. Trijntje 1876-1908
 

Derkje Jager, de overgrootmoeder van mijn oma woont het grootste gedeelte van haar leven in de veengebieden van Groningen. Ze werkt als dienstmeid in de huishouding als ze op 22-jarige leeftijd zwanger raakt. Een maand na de bevalling trouwt ze met Hindrik Kalk en dochter Auktje wordt tijdens de huwelijksvoltrekking gewettigd. 

 
 

Hindrik verdient als scheepsjager de kost. Hij loopt met zijn paard over het jaagpad langs het kanaal om platte schuiten volgeladen met (hoofdzakelijk) turf voort te trekken. Als Hindrik 51 jaar is sterft hij, Derkje blijft achter als 53 jarige weduwe. Omstreeks 1904 verhuist ze met het gezin van dochter Auktje naar Gramsbergen/ Krim in de provincie Overijssel. Omdat dochter Trijntje getrouwd is met een binnenschipper gaat de verhuizing over het water. Derkje overleeft 4 van haar 8 kinderen, dochter Trijntje sterft een half jaar na het overlijden van haar moeder.


prev next

5B. 
Engelina Maria Aukes de Vries

  • 05-06-1795 Groningen
  • 05-02-1841 Hoogezand (45)
Huwelijk
  • 07-07-1820 Hoogezand
Geert Gerardus Jager

  • 28-07-1791 Martenshoek
  • 06-02-1872 Kalkwijk (80)
Kinderen
1. Geert 1821-1858
2. Geessien 1822-1822
3. Geessien 1823-1860
4. Hauke 1825-1834
5. Derkje 1827-1833
6. Feike 1830-1900
7. Ties 1832-1884
8. Derkje 1835-1908 (zie 4B)
9. Aukina 1839-1929

 

Engelina Maria Aukes de Vries; de schrijfwijze van haar naam wordt niet consequent toegepast in de documenten die ik over haar heb gezien. Zelf kan ze haar naam niet schrijven en ook lezen heeft ze niet geleerd. De leerplichtwet wordt 100 jaar later (in 1901) pas ingevoerd. Engelina brengt haar leven door in de Groninger Veenkoloniën; een gebied in het zuidoosten van de provincie Groningen. In 1820 stapt ze (nog voor het huwelijk) in het bootje van praamschipper Gerardus Jager. Een maand na de huwelijksvoltrekking wordt zoon Geert geboren. Het jonge gezin woont in Foxhol op de kleine boot. Ze hebben niet veel te besteden en kunnen daardoor inschrijvingen in de persoonsregisters niet betalen. Samen krijgen ze 9 kinderen waarvan er 3 op jonge leeftijd sterven. Engelina wordt zelf maar 45 jaar oud en laat Gerard en 6 jonge kinderen achter. In het doopregister is te lezen dat Geradus het 'onwettige kind' is van Derkje Geerts Jager, de vader is onbekend. Derkje sterft in 1810 net als haar schoondochter Engelina op 45 jarige leeftijd.


prev next

6B
Geesien (Geesje) Jans Niemeijer

  • 11-12-1763 Gedoopt in Winschoten
  • 07-02-1847 Kolham (84)
Huwelijk
  • 01-12-1791 Groningen
(H)Auke Feikes de Vries
  • 1765
  • 09-09-1816 Hoogezand (51)
Kinderen
1. Engelina 1795-1841 (zie 5B)
2. Tetje 1797-1842
3. Jantje 1799-1835
4. NN 1800-1800
5. NN 1803-1803
6. Feike 1805-1828
 

Geesien Jans Niemeijer in doopregister: 'Geezijn' en ook genoemd Geesje Jans, wordt in de Franse tijd geboren in het Groningse Winschoten. In 1791 trouwt ze in de Hervormde kerk in Groningen met (H)auke Feikes de Vries. Ze hebben beiden niet geleerd om te lezen en schrijven. Hauke werkt als scheepstimmerknecht, waarschijnlijk in een kleine scheepswerf waar turfschepen gebouwd worden en misschien ook kleine zeeschepen voor de Veenkoloniale scheepvaart. 

 

Dochter Engelina Maria wordt in 1795 geboren, gevolgd door dochters Tetje en Jantje. Daarna worden twee kindjes geboren die sterven voordat ze gedoopt zijn. In 1805 wordt zoon Feike geboren, die zijn vader als scheepstimmerknecht opvolgt. Als Geesien 52 jaar is, wordt ze weduwe en gaat als arbeidster aan de slag. Feike blijft bij zijn moeder wonen, hij sterft op 23-jarige leeftijd. Als ze op 84-jarige leeftijd in Kolham haar laatste adem uitblaast heeft ze al haar zes kinderen overleefd.


prev next

7B
Engeltje Jans 

  • 20-01-1736 Wildervank
  • 09-06-1820 Winschoten (84)
Huwelijk
  • 24-02-1760 (kerk) Winschoten
Jan Harms Niemeijer

  • 10-10-1734 Winschoten
  • 07-06-1820 Winschoten (85)
Kinderen
1. Harm 1761-1828
2. Geesien 1763-1847 (zie 6B)
3. Jantje Jans 1766-1841
4. Maria 1769-1851
5. Jannes Caspers 1772-1838
6. Geertie 1775-1845
7. Hinderk 1778-1831
8. Trijntie 1780-1871
9. Janke 1783-1870


prev next

8B
Geesien (Geesje) Edes

  • ?
  • Wildervank
Huwelijk
  • ?
Johannes Kaspers
  • ?
  • Wildervank
Kinderen
1. Engeltje Jans 1736-1820 (zie 7B)